Nama lengkapnya adalah Muhammad bin Idris bin al-’Abbas bin
‘Utsman bin asy-Syafi’i bin as-Saib bin ‘Ubaid bin ‘Abd Yazid bin Hasyim bin
al-Muthallib bin ‘Abdi Manaf. Dengan demikian nasab beliau bermuara kepada Abdu
Manaf, kakek buyut Nabi saw. (Lihat: Siyar A’lâm an-Nubalâ’, X/5-6; Thabaqât
asy-Syâfi’iyyah al-Kubrâ, II/71-72).
Meskipun nenek moyang beliau suku Quraisy di Makkah, beliau
tidak lahir di Makkah, karena ayah beliau, Idris, merantau ke Syam. Beliau
lahir di Ghaza (Palestina) pada tahun 150 Hijriah, tahun wafatnya Imam Abu
Hanifah.
Beliau sudah yatim sejak usia dua tahun. Ibunya lalu membawa
beliau ke kampung halaman di Makkah. Sejak kecil, sekalipun hidup dalam
kemiskinan, beliau tak berputus asa dalam menimba ilmu. Beliau sering
mengumpulkan pecahan tembikar, potongan kulit, pelepah kurma dan tulang unta
untuk dipakai menulis.